Son zamanlarda, alınan beraat kararların kesinleşmesi konusunda çok soru alıyoruz. "Beraat ettim ne zaman kesinleşir, beraat kararı ne zaman kesinleşir, beraat edince dosya ne zaman kapanır, beraat kararını nasıl kesinleştiririm" gibi sorular, sıkça gelmekte.

Beraat kararının kesinleşmesi de ceza hükmünün kesinleşmesi de aynı prosedüre tabidir: Mahkeme kararının kesinleşmesine.

Yani, mahkeme hükmü ister beraat ister cezalandırılma yönünde olsun, tek bir prosedür üzerinden kesinleşme söz konusu olabilir.

Kısaca açıklayalım.

Kanun Yoluna Başvurulmaması Durumu

Yerel mahkemece verilen beraat kararına karşı, iddiamakamı yahut var ise katılan, istinaf kanun yoluna süresi içerisinde başvurmaz ise, karar kesinleşir.

Savcı Yahut Katılanın İstinaf Başvurusu

Mahkeme beraat kararı verdikten sonra, bu kararı doğru bulmayan iddiamakamı (yani Cumhuriyet savcısı) veya eğer var ise katılan (şikayet eden, suçtan zarar gören ve hakkında katılma kararı verilen taraf) verilen beraat kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurabilir.

Bu durumda mahkeme kararı henüz kesinleşmeyeceğinden, beraat kararı da kesinleşmeyecektir.

İstinaf kanun yoluna başvurarak, Bölge Adliye Mahkemesi'ne (BAM) dosya gönderilir. BAM, bu konuda bir karar verir.

-Onama

BAM, yerel mahkemece verilen beraat kararını onaylarsa, burada ikili bir ayrıma gitmek gerekmektedir.

Eğer yargılamaya konu suçun kanundaki karşılığı, üst sınırı 10 yıl ve daha az bir hapis veya adli para cezası öngören bir suç ise, BAM'ın verdiği karar ile beraat kararı kesinleşir. Böylece kesin karara ulaşılır.

Ancak, yargılamaya konu suçun kanundaki karşılığı, üst sınırı 10 yıldan daha yüksek bir bir hapis veya adli para cezası öngören bir suç ise, bu durumda verilen karara karşı temyiz yolu açık olduğundan, karar ile birlikte kesinleşme gerçekleşmez. Bu karara karşı yine iddiamakamı yahut katılan taraf, Yargıtay'a temyiz başvurusu yapabilir. Eğer süresi içerisinde iddiamakamı yahut katılan, temyiz başvurusunda bulunmaz ise temyiz süresinin bitiminden bir gün sonra karar kesinleşir ancak başvurur ise o zaman karar kesinleşmez.

-Bozma

İstinaf kanun yoluna başvurulması sonucunda BAM, yerel mahkeme kararı hakkında bozma kararı verir ise zaten dosya kesinleşmez, bozmaya bağlı olarak dosya yerel mahkemeye gönderilir ve bozmayla sınırlı olarak tekrar yargılama yapılır.

Temyiz Aşaması

Yerel mahkemece verilen beraat kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve BAM, onama kararı vermiş olmasına karşın şartları dahilinde (üst sınırı 10 yılın aşan suçlar) süresi içerisinde Yargıtay'a temyiz talebiyle başvurulmuş ise, dosya Yargıtay'a gider.

Yargıtay bu durumda 2 türlü karar verir.

-Onama

Yargıtay, yerel mahkemece verilen beraat kararının istinafça onanması kararı hakkında onama kararı verirse, karar kesinleşir.

-Bozma

Yargıtay, yerel mahkemece verilen beraat kararının istinafça onanması kararını bozarsa, karar kesinleşmez, bozmaya bağlı olarak dosya yeniden yerel mahkemeye gönderilir.

Görüldüğü üzere, yerel mahkemece verilen beraat kararları, kendiliğinden kesinleşmeyip, yukarıda bahsettiğimiz prosedürlere bağlı olarak kesinleşme söz konusu olabilmektedir.

Peki bu süreç ne kadar zaman alır?

İstinaf kanun yolu sonucunda çıkacak kararın süresi, hangi ilin BAM'ine gittiğine, suçun türüne, dosyanın gittiği dairedeki yoğunluğa göre değişmektedir. Burada yelpaze çok geniştir. Bu süre 6 ay ile 3 yıl arasında değişmektedir.

Temyiz kanun yolunda ise durum biraz farklıdır. BAM'dan çıkan karar temyiz edildikten sonra, direkt olarak Yargıtay'a gitmez. Önce Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nda bir süre bekler. Burada Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, dosya hakkındaki görüşünü yazar (tebliğname) ve dosyayı ilgili ceza dairesine gönderir.

Türkiye'de tek bir Yargıtay vardır ancak Yargıtay'a giden dosyalar, dosyadaki suçun türüne göre belli başlı dairelere gider. Temyizden cevap gelme süresi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nda ve Yargıtay Dairesi'nde geçecek süreye bağlı olarak 1 yıl ile 5 yıl arasında değişmektedir.