Kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs suçu ile ilgili bir çok soru gelmektedir. Bu sorulara toplu bir cevap olmak üzere bu yazıyı yayınlamayı uygun görüyoruz.

Kasten Öldürme Suçu Nedir?

Kasten öldürme suçu, yaşayan bir insanı kasten, yani bilerek ve isteyerek öldürme anlamına gelir [KASTEN ÖLDÜRMEYE TEŞEBBÜS SUÇU, yuksekkaya.tr]. Tanımdan da anlaşılacağı üzere, kasten öldürme suçunun oluşmasının birinci şartı, yaşayan bir insanın hayatına son vermektir. Eğer öldürülmek istenen insan, yaşamıyorsa ve hatta fail, öldüğünden haberi olmadığı bir kişiyi öldürdüğünü sanıyorsa, burada işlenemez suç söz konusu olacağından, kasten öldürme suçu oluşmayacaktır [HUKUKEN İMKANSIZLIĞIN FİİLEN MÜMKÜNSÜZLÜĞÜ: İŞLENEMEZ SUÇ, yuksekkaya.tr]. Zira ölmüş bir insanın yeniden öldürülmesi mümkün değildir.

Kasten öldürme suçunun oluşmasında, ölen kişinin ölmek üzere oluşu yahut ölümcül bir hastalıkla mücadele ediyor olması ya da son nefesini veriyor olması bile hiçbir öneme sahip değildir. Halk arasında "zaten ölecekti, ölümü hak etmişti" gibi savunmaların mahkeme salonlarında dile getirildiğine maalesef şahit olmaktayız ancak bu tip savunmaların hiçbir hukuki değeri olmadığını hatta "öldürme kastının yoğunluğunu" artırıcı veri/delil olarak mahkeme heyeti tarafından değerlendirebileceğini burada belirtelim.

Kasten Öldürme Suçu TCK md. 81

Kasten öldürme Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 81. maddesinde düzenlenen bir suçtur. Madde metni şöyledir:

"Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır."

Beklenenin aksine kasten öldürme suçu, tek bir madde ile düzenlenmiştir. Kanunun sistematiğine yabancı olan kişiler, kasten öldürme gibi önemli bir suçun kanunda tek bir madde ile düzenlenmesine şaşırmaktadırlar. Ancak kanun sistematiğinde, kasten öldürme ile ilgili bir çok husus (nitelikli haller, ihmali davranışla kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs gibi) başka maddeler ile ya doğrudan yahut da dolaylı olarak düzenlenmiştir.

Kasten Öldürme Suçunun Cezası

Madde metninden de anlaşılacağı üzere kasten öldürme suçunun cezası, müebbet yani ömür boyu hapistir.

Buradan "kasten öldürme suçunu işleyenler ömür boyu hapis yatar" anlamı çıkmamalıdır. Her ne kadar kanun maddesinden doğrudan doğruya bu anlam çıksa da uygulamada işler farklı yürür. Bir kişinin kağıt üzerinde (mahkeme kararıyla) aldığı ceza ile infaz ettiği (halk arasındaki deyimiyle yattığı) ceza, birbirinden farklıdır. Müebbet hapis cezasına çarptırılan bir kişi, 24 yıl cezaevinde geçirmek zorundadır. Başka bir ifade ile müebbet hapis cezasının infazı (yatarı) 24 yıldır.

Kasten Öldürme Suçunun Nitelikli Halleri

Kasten öldürmenin nitelikli halleri, TCK md. 82'de düzenlenmiştir.

"Nitelikli haller

Madde 82 - (1) Kasten öldürme suçunun;

a) Tasarlayarak,

b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek,

c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,

d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı,

e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,

f) (Değişik bent: 12.05.2022 - 7406 S.K/Madde 2) Kadına karşı,

g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,

h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla,

i) (Ek bent: 29.06.2005 - 5377 S.K/Madde 9) Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle,

j) Kan gütme saikiyle,

k) Töre saikiyle,

işlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır."

Kanun maddesi gayet açık bir dille düzenlenmiştir.

Kasten öldürme suçunun nitelikli hallerinin varlığı halinde verilecek ceza "ağırlaştırılmış müebbet hapis"tir ve bu cezanın infazı (yatarı) 30 yıldır.

Kasten Öldürme Suçunun Unsurları

Kasten öldürme suçunun manevi unsuru "kast"tır. Suçun isminden de anlaşılacağı üzere bu suç, sadece kasten işlenebilir. Failin, öldürme kastı içerisinde bulunup bulunmadığı, her olayın kendine özgü gelişimi içerisinde değerlendirilecektir [KASTEN ÖLDÜRMEYE TEŞEBBÜS SUÇU, yuksekkaya.tr]. Bu kastın belirlenmesinde; fail ile mağdur arasında öldürmeyi gerektiren bir husumet olup olmadığı, failin mağdurda oluşturduğu tahribat, failin bıçak ya da silah kullanmış ise mağdurun vücudunun hangi bölgelerini hedef aldığı, failin kaç kez bıçak darbesi vurduğu veya kaç kez ateş ettiği gibi hususlar araştırılır [KASTEN ÖLDÜRMEYE TEŞEBBÜS SUÇU, yuksekkaya.tr].

Suçun maddi unsuru, kasten bir kişinin ölümüne sebebiyet vermektir. Failin fiili ile mağdurun ölümü arasında illiyet (nedensellik) bağı olması zorunludur. Eğer failin fiili ile gerçekleşen ölüm neticesi arasında nedensellik bağının kesilmesi durumunda, fail cezalandırılmayacaktır.

Suçun hukuka aykırılık unsuru ise, suçun işlenmesinde hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmamasını ifade eder. Örneğin, meşru savunma (nefsi müdafaa) şartlarının oluştuğu bir durumda işlenen fiil, hukuka uygunluk nedeni teşkil edeceğinden, faile ceza verilmez [MEŞRU SAVUNMA, yuksekkaya.tr].

Kasten Öldürme Suçuna Teşebbüs

Suça teşebbüs, bir kişinin bir suçun sonuçlanması için tüm girişimlerde bulunup, neticenin oluşmaması anlamına gelir. Örneğin, fail öldürme kastıyla bir kişiye ateş eder ancak mağdurun gizlenmesi, saklanması veya başka bir nedenle saldırıdan sağ çıkması durumunda, kasten öldürmeye teşebbüs suçu söz konusu olacaktır [KASTEN ÖLDÜRMEYE TEŞEBBÜS SUÇU, yuksekkaya.tr].

Suça teşebbüs TCK md. 35'te düzenlenmiştir: "Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur."

Burada failin, ulaşmak istediği sonucu gerçekleştirmek için elverişli hareketleri yapması önemlidir. Örneğin, failin öldürmek istediği kişinin zırhlı arabaya bindiğini bilmesine rağmen, zırh delici özelliği olmayan mermi ile ateş etmesi durumunda, elverişli hareketten bahsedilemeyecektir [KASTEN ÖLDÜRMEYE TEŞEBBÜS SUÇU, yuksekkaya.tr].

Böyle bir durumda fail, kastettiği suç "kasten öldürme" olduğundan TCK md. 81'den yargılanacak ancak sonuç gerçekleşmediği yani mağdurun ölmemesi nedeniyle TCK md. 35 gereği alacağı cezada indirim yapılacaktır.

Haksız Tahrik Hükümlerinin Uygulanması

Kasten öldürme suçlarında, failin eylemini haksız tahrik altında gerçekleştirip gerçekleştirmediği, cezanın belirlenmesinde kritik bir rol oynar. Haksız tahrik, TCK md. 29'da düzenlenmiştir: "Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir."

Haksız tahrik hükmünün uygulanabilmesi için; tahriki oluşturan haksız bir fiil bulunmalı, fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı ve işlediği suç bu ruhsal durumunun tepkisi olmalıdır [TÜRK CEZA HUKUKUNDA HAKSIZ TAHRİK KAVRAMI, yuksekkaya.tr].

Yargıtay, ilk haksız hareketin kimden kaynaklandığının kesin olarak kanıtlanamaması hâlinde, oluşan kuşkunun sanık lehine yorumlanarak sanığın haksız tahrik hükmünden yararlandırılması gerektiğini kabul etmektedir [TÜRK CEZA HUKUKUNDA HAKSIZ TAHRİK KAVRAMI, yuksekkaya.tr]. Ancak bu kabulün, dosya kapsamından anlaşılan olayın gerçekleşme biçimine ve hayatın olağan akışına uygun düşmesi zorunluluğu vardır [HAKSIZ TAHRİKTEN ÜST HADDEN İNDİRİM, yuksekkaya.tr].

Örneğin, maktulden kaynaklanan ve sanığın ikametine izinsiz girme, kaçmak amacıyla sanığa saldırma ve kemik kırığı oluşturacak şekilde yaralama gibi haksız eylemlerin ulaştığı boyut dikkate alınarak, sanık hakkında azami oranda haksız tahrik indirimi yapılması gerektiği kabul edilmiştir [HAKSIZ TAHRİKTEN ÜST HADDEN İNDİRİM, yuksekkaya.tr].