1. Giriş: İnfaz Planlamasının Belkemiği Olarak Müddetname

Hükümlünün kesinleşen hapis cezasının infazı aşamasında, hürriyetin kısıtlanacağı sürenin sınırlarını çizen ve özgürlüğe kavuşulacak takvimi resmileştiren en kritik belge müddetnamedir. 5275 sayılı Kanun’un 20/4 maddesinde yasal dayanağını bulan bu belge, basit bir teknik evrak değil; infaz sürecinin tüm hukuki projeksiyonunu barındıran stratejik bir yol haritasıdır. Halk arasında "ceza infaz hesap belgesi" olarak nitelendirilen müddetname, Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesindeki İnfaz Bürosu tarafından hazırlanan resmi bir idari işlemdir. Hükümlünün cezaevinde geçireceği süreyi, yasal indirim oranlarını ve tahliye tarihlerini matematiksel bir kesinlikle ortaya koyması gereken bu belgenin doğruluğu, bir günün dahi hayati önem taşıdığı infaz rejiminde hata kabul etmez.

2. Müddetnamenin Anatomisi: Belge Üzerindeki Kritik Bilgiler

Bir infaz uzmanı gözüyle müddetname incelendiğinde, belgedeki her bir verinin hükümlünün hukuki statüsünü doğrudan belirleyen birer parametre olduğu görülür. Belgenin içeriği, sadece infaz süresini değil, infazın hangi kurallar çerçevesinde yürütüleceğini de tayin eder. Müddetnamede yer alması zorunlu olan temel unsurlar şunlardır:

* Kimlik ve Mahkeme Verileri: Hükümlünün tam kimlik bilgileri ile cezaya konu ilamın tarih, esas ve karar numarası.
* İlamat ve İçtima Detayları: Cezaların toplanması (içtima) söz konusu ise bu kararı veren İnfaz Hakimliğinin bilgileri.
* Hukuki Niteleme: İlama konu suçun mahiyeti ve ilgili kanun maddeleri (bu veriler indirim oranlarını doğrudan etkiler).
* Süre Mahsupları: Hükümlünün hürriyetinden yoksun kaldığı gözetim (gözaltı) ve tutukluluk sürelerinin ayrı ayrı dökümü.
* İnfaz Parametreleri: Uygulanan infaz kanunu maddeleri, cezaevine giriş tarihi, koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye tarihleri.

Burada iki temel tarih ayrımı hayati önemdedir: Koşullu salıverilme, hükümlünün iyi halli geçirdiği sürenin sonunda cezasının kalan kısmını dışarıda tamamlamasına olanak tanıyan "şartlı" bir tarihken; bihakkın tahliye, cezanın hiçbir ek şart olmaksızın hukuken sona erdiği mutlak bitiş çizgisidir.

3. Tanzim ve Tedarik Süreci: Müddetnameye Erişim Yolları

Müddetnamenin tanzim edilme yetkisi münhasıran İnfaz Savcılığına aittir. Belge, infaz savcısı ve görevli zabıt katibinin imzasını taşımak zorundadır. Yaygın bir yanılgı olarak cezaevi idarelerinin müddetname hazırlama yetkisi olduğu düşünülse de cezaevlerinin bu süreçteki rolü sadece savcılıktan gelen belgeyi hükümlüye tebliğ etmek ve dosyasına işlemekle sınırlıdır.

Stratejik bir uyarı olarak belirtilmelidir ki; müddetname e-Devlet veya UYAP vatandaş portalı üzerinden dijital olarak temin edilemez. Belgenin bir suretini (örneğini) almak isteyen hak sahipleri şu prosedürü izlemelidir:

Başvuru Makamı: İlgili Cumhuriyet Başsavcılığı İlamat İnfaz Bürosuna yazılı dilekçe ile başvurulmalıdır.
Yetki Sahibi Kişiler: Belgeyi hükümlünün kendisi, müdafii (avukatı) veya yasal temsilcisi (vasi) temin edebilir. Vasiler, mahkemeden aldıkları vesayet kararını ibraz etmekle yükümlüdür.
Zamanlama: İş yoğunluğuna bağlı olarak belge genellikle 1 ila 3 hafta içinde düzenlenir; ancak hak kayıplarını önlemek adına bu sürecin yakından takibi elzemdir.

4. İnfaz Hesaplamasının Dinamikleri: Tarihlerin Belirlenme Kriterleri

Müddetname hesaplaması, basit bir aritmetik işlem değil, suç tarihi ve mevzuat arasındaki dengeleri gözeten teknik bir hukuk mühendisliğidir.

Lehe Kanun ve İndirim Oranları: İnfaz hukukunda temel kaide, suç tarihinde hükümlünün lehine olan hükümlerin uygulanmasıdır. Örneğin, 1/2 indirim oranının uygulandığı hallerde, hesaplama "1/2 ve ayda 6 gün" düşülerek yapılmaktadır. Bu "ayda 6 gün" detayı, uzmanlık gerektiren hassas bir indirim kalemidir.
Tekerrür Durumu: Hesaplama hatalarının en sık görüldüğü alan "tekerrür" (suçun tekrarı) durumudur. Tekerrür hükümlerinin uygulanması, koşullu salıverilme oranlarını ağırlaştırarak hükümlünün cezaevinde kalacağı süreyi ciddi oranda artırır.
Artık Yıl Hassasiyeti: Şubat ayının 29 çektiği "artık yıllar" hesaplamada kritik bir faktördür. Ceza süresi ay üzerinden hesaplanıyor olsa dahi, takvim yılı içindeki artık yıllar ve sarkan günler tek tek sayılmalı, hükümlünün bir gün dahi fazladan yatmasına izin verilmemelidir.
Denetimli Serbestlik Neden Müddetnamede Yoktur? Müddetname, cezanın statik ve kesin infaz takvimini gösterir. Oysa denetimli serbestlik, hükümlünün cezaevindeki "İyi Hal" durumuna göre İnfaz Hakimliği tarafından verilen dinamik bir karardır. Bu nedenle denetimli serbestlik tarihleri müddetnamede otomatik olarak yer almaz; bu sürecin yönetimi ayrıca takip edilmelidir.

5. Yanlış Hesaplamalar ve İtiraz Mekanizması: Hak Arama Yolları

Müddetname, nihai bir yargı kararı değil, idari bir işlem niteliğindedir. Dolayısıyla maddi hatalara, yanlış kanun maddesi uygulamalarına veya eksik mahsup işlemlerine açıktır. Burada en kritik uyarı şudur: İnfaz hesaplamasındaki hatalar hükümlü lehine dahi olsa "kazanılmış hak" (müktesep hak) teşkil etmez. Savcılık, yaptığı hatayı fark ettiği an aleyhe de olsa müddetnameyi düzeltebilir.

Müddetnamenin yeniden düzenlenmesini gerektiren durumlar şunlardır:

- Matematiksel hatalar, tutukluluk veya gözetim sürelerinin düşülmemesi.
- Birden fazla cezanın toplanması (içtima) veya yeni bir mahkumiyetin eklenmesi.
- Mevzuat değişiklikleri veya yeni infaz yasalarının yürürlüğe girmesi.

İtiraz Hiyerarşisi ve Süre Efsanesi: Pek çok müddetnamenin altında "15 gün içinde itiraz edilebilir" ibaresi yer alsa da Yargıtay (örneğin 1. Ceza Dairesi) kararları uyarınca müddetnameye itirazda herhangi bir zamanaşımı süresi yoktur. İtiraz, infaz bitene kadar her zaman yapılabilir. Süreç şu şekilde ilerler:

1. Öncelikle belgeyi düzenleyen İnfaz Bürosuna düzeltme talebiyle başvurulur.
2. Talep reddedilirse İnfaz Hakimliğine şikayet yoluna gidilir.
3. İnfaz Hakimliğinin kararına karşı ise en yakın Ağır Ceza Mahkemesine itiraz edilir. Bu merciin vereceği karar kesindir.

6. Sonuç: Doğru Hesaplama, Doğru Tahliye

Müddetname, infaz sürecinde hükümlü ve yakınları için tek şeffaf pusuladır. Ancak bu pusulanın yanlış yönü göstermesi, bir bireyin en temel hakkı olan kişi hürriyetinin haksız yere kısıtlanması anlamına gelir. İnfaz hukukunun karmaşık yapısı, sürekli değişen mevzuat ve özellikle "tekerrür" gibi teknik detaylar, müddetnamenin mutlak bir titizlikle denetlenmesini zorunlu kılar. Hukuki bir hata nedeniyle fazladan bir gün bile cezaevinde kalmamak adına, müddetnamenin profesyonel bir süzgeçten geçirilmesi, infaz sürecinin selameti için en stratejik adımdır.